ลิขสิทธิ์ภาพ AI: ใช้เชิงพาณิชย์ได้ไหม?

สวัสดีค่ะคนดี! คำถามที่ถูกถามบ่อยมากคือ "ภาพที่ AI สร้าง เอาไปขายของได้ไหม?" วันนี้จะมาอธิบายเรื่องลิขสิทธิ์ภาพ AI ให้เข้าใจง่ายๆ กันนะคะ

ข้อสำคัญก่อนอ่าน

Disclaimer: บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ถ้ามีข้อสงสัยเฉพาะเจาะจง ควรปรึกษาทนายความค่ะ

ภาพรวมเรื่องลิขสิทธิ์ภาพ AI

สถานะปัจจุบัน (ต้นปี 2025)

เรื่องลิขสิทธิ์ภาพ AI ยังเป็น "gray area" ในหลายประเทศค่ะ แต่แนวโน้มชัดเจนขึ้นเรื่อยๆ:

1. US Copyright Office - ระบุว่าผลงานที่สร้างโดย AI อย่างเดียวไม่สามารถจดลิขสิทธิ์ได้
2. แต่ - ถ้ามนุษย์มีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์มากพอ อาจจดได้
3. ส่วนใหญ่ - ยังไม่มีกฎหมายเฉพาะสำหรับ AI-generated content

หมายความว่าอะไร?

• ไม่มีลิขสิทธิ์ = ใครก็ใช้ได้ (รวมถึงคุณ)
• แต่ก็หมายความว่า = คนอื่นก็ใช้ภาพเดียวกันได้ (ถ้าเจอ)
• เครื่องมือแต่ละตัว = มี Terms of Service ต่างกัน

ข้อกำหนดของแต่ละเครื่องมือ

Midjourney

สามารถใช้เชิงพาณิชย์ได้ไหม? ได้ (มีเงื่อนไข)

เงื่อนไข:

• Free trial (ถ้ามี): ไม่ได้ ใช้ส่วนตัวเท่านั้น
• Basic/Standard ($10-30): ได้ ถ้ารายได้ต่อปี < $1 million
• Pro ($60): ได้ทุกกรณี + Stealth mode

ใครเป็นเจ้าของภาพ?

• คุณเป็นเจ้าของภาพที่สร้าง
• แต่ Midjourney มีสิทธิ์ใช้ภาพคุณเพื่อ improve service

DALL-E 3 / ChatGPT

สามารถใช้เชิงพาณิชย์ได้ไหม? ได้

เงื่อนไข:

• OpenAI ให้สิทธิ์ผู้ใช้ทั้งหมดในภาพที่สร้าง
• รวมถึงสิทธิ์ในการ reprint, sell, merchandise

ข้อจำกัด:

• ต้องปฏิบัติตาม Usage Policies
• ห้ามสร้าง content ที่ละเมิดกฎ

Adobe Firefly

สามารถใช้เชิงพาณิชย์ได้ไหม? ได้ (ปลอดภัยที่สุด)

ทำไมปลอดภัยที่สุด?

• Train จาก Adobe Stock และ public domain เท่านั้น
• ไม่ใช้ภาพจาก internet ทั่วไป
• Adobe รับผิดชอบเรื่อง IP indemnity

เงื่อนไข:

• ต้องมี license ที่เหมาะสม (Creative Cloud หรือ Firefly subscription)
• Free tier อาจมีข้อจำกัด

Stable Diffusion

สามารถใช้เชิงพาณิชย์ได้ไหม? ขึ้นกับ license ของแต่ละ model

แบบ Open Source:

• SDXL: Creative ML Open RAIL-M License - ใช้เชิงพาณิชย์ได้
• SD 1.5: เช่นกัน
• แต่ Custom model อาจมี license ต่างกัน

ข้อควรระวัง:

• บาง fine-tuned model ห้ามใช้เชิงพาณิชย์
• อ่าน license ของ model ที่ใช้เสมอ

Leonardo.AI

สามารถใช้เชิงพาณิชย์ได้ไหม? ตรวจสอบ ToS

เงื่อนไข:

• Free tier: ตรวจสอบข้อจำกัด
• Paid plans: มี commercial rights มากกว่า
• อ่าน Terms of Service ให้ละเอียด

Canva AI

สามารถใช้เชิงพาณิชย์ได้ไหม? ได้ (สำหรับ Pro users)

เงื่อนไข:

• รวมอยู่ใน Canva Pro license
• ใช้ในงาน commercial ได้ตาม Canva terms

ตารางเปรียบเทียบ Commercial Use

เครื่องมือ	ใช้เชิงพาณิชย์	เงื่อนไข	ความปลอดภัย
Adobe Firefly	ได้	มี license	สูงมาก
DALL-E 3	ได้	ทุก user	สูง
Midjourney	ได้	รายได้ < $1M หรือ Pro	สูง
Stable Diffusion	ได้	ขึ้นกับ model	ปานกลาง
Leonardo.AI	ตรวจสอบ ToS	ขึ้นกับ plan	ปานกลาง
Bing Image Creator	ได้	ตาม Microsoft ToS	สูง

ความเสี่ยงที่ต้องรู้

1. Training Data Issues

ปัญหา: AI อาจถูก train จากภาพที่มีลิขสิทธิ์

ความเสี่ยง:

• ภาพที่สร้างอาจคล้ายภาพต้นฉบับมากเกินไป
• ถ้า prompt ใช้ชื่อศิลปิน อาจเป็นปัญหา

วิธีลดความเสี่ยง:

• ใช้ Adobe Firefly (train จาก licensed content)
• หลีกเลี่ยง prompt ที่มีชื่อศิลปินเฉพาะ
• ไม่สร้างภาพเหมือนผลงานที่มีอยู่แล้ว

2. Publicity Rights

ปัญหา: สร้างภาพคล้ายคนจริง

ความเสี่ยง:

• ใช้ภาพที่คล้ายคนดังโดยไม่ได้รับอนุญาต
• แม้ AI สร้าง ก็อาจละเมิด publicity rights

วิธีลดความเสี่ยง:

• หลีกเลี่ยงการใช้ชื่อคนจริงใน prompt
• ไม่สร้างภาพคล้ายคนดังเพื่อการค้า

3. Trademark Issues

ปัญหา: ภาพมี logo หรือ brand

ความเสี่ยง:

• AI อาจใส่ logo ที่คล้าย brand ดัง
• อาจถูกมองว่าละเมิด trademark

วิธีลดความเสี่ยง:

• ตรวจสอบภาพก่อนใช้
• ลบ logo หรือ brand ที่คล้ายออก

Best Practices สำหรับใช้งานเชิงพาณิชย์

1. เลือกเครื่องมือที่เหมาะสม

งานที่ต้องการความปลอดภัยสูง:

• Adobe Firefly เป็นตัวเลือกที่ดีที่สุด
• DALL-E 3 ก็ปลอดภัย

งานทั่วไป:

• Midjourney (แพลน Pro ถ้าเป็นธุรกิจใหญ่)
• Stable Diffusion (ใช้ official models)

2. Document Everything

เก็บหลักฐาน:

• Prompt ที่ใช้
• วันที่สร้าง
• เครื่องมือที่ใช้
• Seed number (ถ้ามี)

3. ตรวจสอบภาพก่อนใช้

ก่อนเผยแพร่:

• ไม่มี logo หรือ brand ในภาพ
• ไม่คล้ายคนจริงมากเกินไป
• ไม่คล้ายผลงานศิลปะที่มีอยู่

4. อ่าน Terms of Service

ทุกครั้งที่ใช้เครื่องมือใหม่:

• อ่าน ToS ส่วน commercial use
• เข้าใจข้อจำกัด
• Update ตัวเองเมื่อ ToS เปลี่ยน

คำถามที่พบบ่อย

Q: ขายภาพ AI บน Stock Photo ได้ไหม?

A: ขึ้นกับ platform:

• Shutterstock: รับ AI-generated (ต้อง label)
• Adobe Stock: รับ Firefly (ต้อง label)
• Getty Images: ไม่รับ AI-generated
• iStock: ไม่รับ AI-generated

Q: ใช้ทำ NFT ได้ไหม?

A: ขึ้นกับเครื่องมือ:

• Midjourney: ได้ (แพลน paid)
• DALL-E: ได้
• ตรวจสอบ ToS ของแต่ละเครื่องมือ

Q: ใช้ทำ Print-on-Demand ได้ไหม?

A: ได้ ถ้า:

• ใช้เครื่องมือที่อนุญาต commercial use
• เป็นแพลนที่ถูกต้อง
• ไม่ละเมิด trademark/publicity rights

Q: ต้อง credit AI ไหม?

A: ขึ้นกับ:

• ส่วนใหญ่ไม่บังคับ
• แต่บาง platform บังคับ label ว่า AI-generated
• แนวโน้มอนาคตอาจต้อง disclose

สรุป

1. ภาพ AI ส่วนใหญ่ใช้เชิงพาณิชย์ได้ - แต่ต้องอ่าน ToS
2. Adobe Firefly ปลอดภัยที่สุด - สำหรับงานที่ต้องการความมั่นใจ
3. มีความเสี่ยงที่ต้องระวัง - เรื่อง training data, publicity rights
4. กฎหมายกำลังเปลี่ยน - ติดตามข่าวสารเสมอ

---

เรียนรู้ใช้ AI อย่างถูกต้องและปลอดภัย

อยากเข้าใจเรื่องลิขสิทธิ์และการใช้ AI อย่างมืออาชีพ? มาเรียนกับเราได้ค่ะ มี คอร์ส AI ที่สอนทั้ง technical และ legal aspects ทั้งออนไลน์และ สอน AI เชียงใหม่ แบบ on-site ดูรายละเอียดที่ หน้าคอร์สเรียน นะคะ!