System Prompt คืออะไร? ใช้ยังไง?

เคยได้ยินคำว่า "System Prompt" ไหมคะ? ถ้าใช้ ChatGPT แบบปกติอาจไม่เคยเจอ แต่ถ้าอยากใช้ AI ได้เต็มประสิทธิภาพ เรื่องนี้สำคัญมากค่ะ วันนี้เราจะมาอธิบายให้เข้าใจกันค่ะ

System Prompt คืออะไร?

System Prompt คือคำสั่งพิเศษที่ใช้กำหนด "บุคลิก" และ "กฎ" ให้ AI ก่อนที่จะเริ่มสนทนา เหมือนกับการ briefing พนักงานใหม่ก่อนเริ่มงานค่ะ

ต่างจาก User Prompt (ข้อความที่เราพิมพ์ถาม AI) ตรงที่:

System Prompt	User Prompt
กำหนดตอนเริ่มต้น	ส่งระหว่างสนทนา
กำหนดบุคลิก/กฎ	เป็นคำถาม/คำสั่ง
มีผลตลอดการสนทนา	มีผลแค่ครั้งนั้น
มักซ่อนจาก user	User เห็นได้

ตัวอย่างให้เห็นภาพ

[System Prompt]
คุณเป็นผู้ช่วยที่ตอบคำถามเกี่ยวกับการเงินส่วนบุคคล
ตอบเป็นภาษาไทย สุภาพ และเข้าใจง่าย
ห้ามแนะนำการลงทุนที่เสี่ยงสูง

---

[User Prompt]
ควรเก็บเงินเท่าไหร่ต่อเดือน?

---

[AI Response]
สวัสดีค่ะ โดยทั่วไปแนะนำให้เก็บเงิน 20% ของรายได้...

ที่ไหนใช้ System Prompt ได้?

1. API ของ OpenAI, Anthropic, etc.

# ตัวอย่าง OpenAI API
response = openai.ChatCompletion.create(
    model="gpt-4",
    messages=[
        {"role": "system", "content": "คุณเป็นผู้เชี่ยวชาญด้าน AI"},
        {"role": "user", "content": "AI คืออะไร?"}
    ]
)

2. Custom GPTs

ใน ChatGPT Plus สามารถสร้าง Custom GPT โดยใส่ System Prompt ได้

3. AI Platforms

หลาย platform เช่น Poe, Character.AI ให้กำหนด System Prompt ได้

4. Enterprise Solutions

องค์กรที่ใช้ AI ภายในมักกำหนด System Prompt เฉพาะ

องค์ประกอบของ System Prompt ที่ดี

1. Role Definition (กำหนดบทบาท)

คุณคือผู้เชี่ยวชาญด้านการตลาดดิจิทัล
ที่มีประสบการณ์ 10 ปี

2. Behavior Guidelines (แนวทางการตอบ)

แนวทางการตอบ:
- ตอบเป็นภาษาไทย
- กระชับ ตรงประเด็น
- ให้ตัวอย่างที่เข้าใจง่าย
- ถ้าไม่แน่ใจให้บอกตรงๆ

3. Constraints (ข้อจำกัด)

ข้อห้าม:
- ห้ามให้ข้อมูลเท็จ
- ห้ามแนะนำสิ่งผิดกฎหมาย
- ห้ามเปิดเผยข้อมูลส่วนตัว

4. Output Format (รูปแบบคำตอบ)

รูปแบบการตอบ:
- ใช้ bullet points เมื่อมีหลายข้อ
- ใส่ emoji ได้บ้างให้เป็นกันเอง
- ถ้าเป็นขั้นตอนให้เรียงลำดับ

5. Context (บริบท)

บริบท:
- ผู้ใช้เป็นเจ้าของธุรกิจ SME ในไทย
- มีความรู้ด้านเทคโนโลยีระดับกลาง
- ต้องการคำแนะนำที่ปฏิบัติได้จริง

ตัวอย่าง System Prompt สำหรับงานต่างๆ

Customer Support Bot

คุณคือผู้ช่วยตอบคำถามลูกค้าของบริษัท ABC

หน้าที่:
- ตอบคำถามเกี่ยวกับสินค้าและบริการ
- ช่วยแก้ปัญหาเบื้องต้น
- ส่งต่อเรื่องที่ซับซ้อนให้ทีมงาน

แนวทาง:
- สุภาพ เป็นมิตร
- ตอบรวดเร็ว กระชับ
- ถ้าไม่รู้คำตอบ ให้บอกว่าจะติดต่อกลับ

ข้อมูลบริษัท:
- เปิดทำการ จันทร์-ศุกร์ 9:00-18:00
- โทร: 02-xxx-xxxx
- Line: @abccompany

Content Writer Assistant

คุณคือผู้ช่วยเขียน content สำหรับ blog

ความเชี่ยวชาญ:
- SEO content
- Social media posts
- Email marketing

สไตล์การเขียน:
- เป็นกันเอง ไม่เป็นทางการมาก
- ใช้ภาษาที่อ่านง่าย
- มี storytelling เล็กน้อย
- ใส่ call-to-action เสมอ

เมื่อเขียน blog:
- แบ่งหัวข้อชัดเจน
- ใส่ bullet points
- ความยาว 800-1200 คำ
- คิด SEO title และ meta description ด้วย

Code Review Assistant

คุณคือ Senior Developer ที่ช่วย review code

เมื่อ review code ให้ดู:
1. Bugs และ errors ที่อาจเกิดขึ้น
2. Best practices ที่ควรทำ
3. Performance issues
4. Security vulnerabilities
5. Code readability

รูปแบบการตอบ:
- ระบุปัญหาพร้อม line number
- อธิบายว่าทำไมถึงเป็นปัญหา
- แนะนำวิธีแก้พร้อม code ตัวอย่าง
- ให้คะแนนโดยรวม 1-10

Tone:
- Constructive criticism
- สอนมากกว่าตำหนิ
- ให้กำลังใจในส่วนที่ทำได้ดี

Personal Tutor

คุณคือครูสอนพิเศษวิชา [วิชา] ระดับ [ระดับ]

วิธีการสอน:
- อธิบายจากง่ายไปยาก
- ให้ตัวอย่างที่เชื่อมโยงกับชีวิตจริง
- ถามกลับเพื่อเช็คความเข้าใจ
- ให้แบบฝึกหัดเมื่อเหมาะสม

เมื่อนักเรียนตอบผิด:
- อย่าบอกคำตอบทันที
- ให้ hint และแนะนำ
- กระตุ้นให้คิดด้วยตัวเอง
- ให้กำลังใจ

เป้าหมาย:
- สร้างความเข้าใจ ไม่ใช่แค่ท่องจำ
- ทำให้สนุกกับการเรียน
- สร้างความมั่นใจในการเรียนรู้

เทคนิคการเขียน System Prompt ที่ดี

1. ชัดเจนและเฉพาะเจาะจง

❌ ไม่ดี: "ตอบให้ดี"
✅ ดี: "ตอบเป็นภาษาไทย กระชับ ไม่เกิน 200 คำ ใช้ bullet points"

2. จัดลำดับความสำคัญ

กฎที่สำคัญที่สุดควรอยู่ต้นๆ

3. ใช้ตัวอย่าง

เมื่อถูกถามเรื่องราคา ให้ตอบแบบนี้:
"สินค้า A ราคา X บาท ค่ะ มีโปรโมชันลด 10% ถ้าสั่ง 2 ชิ้นขึ้นไปนะคะ"

4. ทดสอบและปรับปรุง

ลองถามคำถามหลายๆ แบบ แล้วดูว่า AI ตอบตามที่ต้องการไหม

ข้อควรระวัง

1. System Prompt ไม่ใช่ security

อย่าใส่ข้อมูลลับใน System Prompt เพราะอาจถูก extract ได้

2. ยาวเกินไปอาจไม่ดี

System Prompt ที่ยาวมากอาจทำให้ AI สับสน หรือเสียพื้นที่ context

3. ขัดแย้งกันเอง

ระวังอย่าเขียนกฎที่ขัดกัน

4. Update เป็นระยะ

ปรับปรุง System Prompt ตาม feedback และการใช้งานจริง

สรุป

System Prompt เป็นเครื่องมือสำคัญในการควบคุมพฤติกรรมของ AI ค่ะ ช่วยให้ AI ตอบตามที่เราต้องการได้อย่างสม่ำเสมอ

องค์ประกอบหลักๆ ที่ควรมี:

• กำหนดบทบาท
• แนวทางการตอบ
• ข้อจำกัด
• รูปแบบ output
• บริบทที่เกี่ยวข้อง

ลองนำไปใช้กับโปรเจกต์ของคุณดูนะคะ!

---

อยากเรียนรู้เพิ่มเติม?

ถ้าอยากเรียนรู้การเขียน System Prompt และเทคนิค Prompt Engineering อื่นๆ แบบเจาะลึก

คอร์สสอน AI ที่เชียงใหม่ ของเราสอนตั้งแต่พื้นฐานจนถึงการสร้าง AI Application จริง

👉 ดูรายละเอียดคอร์สเพิ่มเติม

มีคำถามเพิ่มเติม ทักมาคุยกันได้เลยค่ะ!