Prompt Engineering 101: พื้นฐานที่ต้องรู้ก่อนเริ่มต้น

หากคุณเพิ่งเริ่มต้นใช้งาน AI อย่าง ChatGPT, Claude หรือ Gemini คุณอาจสังเกตว่าบางครั้งคำตอบที่ได้ก็ตรงใจ แต่บางครั้งก็ไม่ตรงกับสิ่งที่ต้องการเลย ความแตกต่างนี้มาจาก Prompt หรือคำสั่งที่คุณป้อนให้ AI

บทความนี้จะพาคุณเรียนรู้พื้นฐาน Prompt Engineering ตั้งแต่เริ่มต้น เพื่อให้คุณสามารถใช้งาน AI ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

Prompt คืออะไร?

Prompt คือข้อความหรือคำสั่งที่เราส่งให้ AI เพื่อให้มันสร้างผลลัพธ์ที่ต้องการ ลองนึกภาพว่า Prompt เหมือนกับการสั่งอาหาร ยิ่งคุณบอกรายละเอียดชัดเจนเท่าไหร่ ก็ยิ่งได้อาหารที่ตรงใจมากขึ้นเท่านั้น

ตัวอย่างเปรียบเทียบ

❌ Prompt แบบคลุมเครือ:
"ขอสูตรอาหาร"

✅ Prompt แบบชัดเจน:
"ขอสูตรผัดกะเพราหมูสับ สำหรับ 2 คน
ที่ใช้เวลาทำไม่เกิน 15 นาที
พร้อมรายการวัตถุดิบและขั้นตอนละเอียด"

Prompt Engineering คืออะไร?

Prompt Engineering คือศาสตร์และศิลปะของการออกแบบ Prompt ให้ได้ผลลัพธ์ที่ต้องการจาก AI อย่างมีประสิทธิภาพ

ทักษะนี้สำคัญเพราะ:

• คุณภาพผลลัพธ์: Prompt ที่ดีให้คำตอบที่ดีกว่า
• ประหยัดเวลา: ไม่ต้องถาม-ตอบหลายรอบ
• ประหยัดค่าใช้จ่าย: ใช้ Token น้อยลงในการได้คำตอบที่ต้องการ
• ความสม่ำเสมอ: ได้ผลลัพธ์ที่คาดเดาได้

องค์ประกอบพื้นฐาน 5 ประการของ Prompt ที่ดี

1. คำสั่ง (Instruction)

ระบุสิ่งที่ต้องการให้ AI ทำอย่างชัดเจน ใช้คำกริยาที่ชัด เช่น "เขียน", "สรุป", "วิเคราะห์", "เปรียบเทียบ"

❌ ไม่ชัดเจน:
"SEO"

✅ ชัดเจน:
"เขียนคำอธิบาย Meta Description สำหรับหน้าขายรองเท้าวิ่ง
ความยาว 150-160 ตัวอักษร มี keyword 'รองเท้าวิ่ง' อยู่ด้วย"

2. บริบท (Context)

ให้ข้อมูลพื้นหลังที่ AI ต้องรู้เพื่อตอบได้ตรงประเด็น

บริบท:
- ธุรกิจ: ร้านขายเครื่องสำอางออนไลน์
- กลุ่มเป้าหมาย: ผู้หญิงวัย 25-40 ปี
- งบโฆษณา: 30,000 บาท/เดือน
- เป้าหมาย: เพิ่มยอดขาย 20% ใน 3 เดือน

3. ข้อมูลนำเข้า (Input Data)

ข้อมูลที่ต้องการให้ AI ประมวลผล เช่น ข้อความที่ต้องการแปล บทความที่ต้องการสรุป หรือโค้ดที่ต้องการ debug

ข้อความต้นฉบับ:
"""
[ใส่ข้อความที่ต้องการให้ AI ทำงานด้วย]
"""

4. รูปแบบผลลัพธ์ (Output Format)

กำหนดว่าต้องการคำตอบในรูปแบบใด

รูปแบบผลลัพธ์:
- หัวข้อหลัก
- 3 จุดสำคัญ (bullet points)
- สรุป 1-2 ประโยค
- คำแนะนำที่นำไปใช้ได้ทันที

5. ข้อจำกัด (Constraints)

กำหนดขอบเขตและเงื่อนไข

ข้อจำกัด:
- ความยาวไม่เกิน 500 คำ
- ใช้ภาษาที่เป็นกันเอง ไม่เป็นทางการ
- หลีกเลี่ยงศัพท์เทคนิค
- ไม่รวมราคาหรือโปรโมชั่น

สูตร Prompt พื้นฐานที่ใช้ได้ทุกงาน

สูตร RTF (Role - Task - Format)

Role: คุณเป็น [บทบาท]
Task: [งานที่ต้องทำ]
Format: [รูปแบบผลลัพธ์ที่ต้องการ]

ตัวอย่าง:

Role: คุณเป็นนักเขียน Content ที่เชี่ยวชาญด้านการตลาดดิจิทัล

Task: เขียน Caption สำหรับโพสต์ Instagram โปรโมทคอร์สเรียน
"Prompt Engineering สำหรับผู้เริ่มต้น"

Format:
- เริ่มด้วย Hook ที่ดึงดูด
- เนื้อหา 80-100 คำ
- ใช้ 3-5 emoji
- จบด้วย CTA ที่ชัดเจน
- Hashtag 5-7 ตัว

สูตร CRISPE

• Capacity: บทบาท/ความสามารถ
• Request: คำขอ/งานที่ต้องทำ
• Input: ข้อมูลนำเข้า
• Steps: ขั้นตอนการทำงาน
• Personalize: ปรับแต่งให้เหมาะสม
• Experiment: ทดลองและปรับปรุง

ตัวอย่าง:

Capacity: คุณเป็นที่ปรึกษาการตลาดที่มีประสบการณ์ 10 ปี

Request: วิเคราะห์กลยุทธ์การตลาดของคู่แข่ง

Input:
- คู่แข่ง A: เน้นโฆษณา Facebook, มียอด Followers 50K
- คู่แข่ง B: เน้น SEO และ Content Marketing
- คู่แข่ง C: เน้น Influencer Marketing

Steps:
1. วิเคราะห์จุดแข็งของแต่ละกลยุทธ์
2. ระบุจุดอ่อนที่เราสามารถใช้ประโยชน์ได้
3. เสนอกลยุทธ์ที่เหมาะกับธุรกิจของเรา

Personalize: ธุรกิจของเราเป็นร้านขายอุปกรณ์กีฬาออนไลน์
งบการตลาด 50,000 บาท/เดือน

Experiment: เสนอ 3 แนวทางให้เลือก พร้อมข้อดี-ข้อเสีย

Bad Prompt vs Good Prompt: 5 ตัวอย่างเปรียบเทียบ

ตัวอย่างที่ 1: เขียน Email

❌ Bad Prompt:
"เขียนอีเมล"

✅ Good Prompt:
"เขียนอีเมลขอบคุณลูกค้าที่ซื้อสินค้าครั้งแรก
- โทน: อบอุ่น เป็นกันเอง
- ความยาว: 100-150 คำ
- รวมส่วนลด 10% สำหรับการซื้อครั้งถัดไป
- ลงท้ายด้วยชื่อ 'ทีมงาน ABC Shop'"

ตัวอย่างที่ 2: สรุปบทความ

❌ Bad Prompt:
"สรุปบทความนี้"

✅ Good Prompt:
"สรุปบทความนี้ในรูปแบบ:
1. ประเด็นหลัก (1 ประโยค)
2. 5 จุดสำคัญ (bullet points)
3. ข้อสรุป (2-3 ประโยค)
4. คำถามที่น่าคิดต่อ (1 คำถาม)

บทความ:
[ใส่บทความ]"

ตัวอย่างที่ 3: แปลภาษา

❌ Bad Prompt:
"แปลเป็นภาษาอังกฤษ: สวัสดีครับ"

✅ Good Prompt:
"แปลข้อความนี้เป็นภาษาอังกฤษแบบ Formal
สำหรับใช้ในการติดต่อธุรกิจ

ข้อความ: 'ขอบคุณสำหรับความสนใจในบริการของเรา
เราจะติดต่อกลับภายใน 24 ชั่วโมง'

ให้ 2 ตัวเลือก:
1. แบบ Formal
2. แบบ Friendly Professional"

ตัวอย่างที่ 4: สร้างไอเดีย

❌ Bad Prompt:
"ขอไอเดีย Content"

✅ Good Prompt:
"สร้างไอเดีย Content สำหรับ TikTok 10 ไอเดีย
หัวข้อ: Tips การใช้ AI ในชีวิตประจำวัน
กลุ่มเป้าหมาย: คนทำงานวัย 25-35 ปี
รูปแบบ: วิดีโอสั้น 30-60 วินาที

แต่ละไอเดียให้ระบุ:
- หัวข้อ/Hook
- เนื้อหาหลัก (3 bullet points)
- CTA
- Hashtag 3 ตัว"

ตัวอย่างที่ 5: ตรวจสอบงานเขียน

❌ Bad Prompt:
"ตรวจงานเขียน"

✅ Good Prompt:
"ตรวจสอบและปรับปรุงบทความนี้:

เกณฑ์การตรวจ:
1. ความถูกต้องของไวยากรณ์
2. ความลื่นไหลของเนื้อหา
3. การใช้คำที่เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย (นักศึกษา)
4. SEO: ตรวจสอบการใช้ keyword 'การเรียนออนไลน์'

รูปแบบผลลัพธ์:
- บทความที่แก้ไขแล้ว
- สรุปสิ่งที่เปลี่ยนแปลง
- คำแนะนำเพิ่มเติม

บทความ:
[ใส่บทความ]"

7 เคล็ดลับสำหรับมือใหม่

1. เริ่มจากง่ายไปยาก

อย่าพยายามใส่ทุกอย่างในครั้งเดียว ค่อยๆ เพิ่มรายละเอียดทีละส่วน

2. ใช้ตัวอย่างช่วย (Few-Shot)

การให้ตัวอย่างที่ต้องการช่วยให้ AI เข้าใจได้ดีขึ้น

ตัวอย่างที่ต้องการ:
Input: "ฝนตกหนักมาก"
Output: "It's raining cats and dogs"

ทีนี้แปลประโยคนี้ในสไตล์เดียวกัน:
"งานเยอะมาก"

3. ระบุสิ่งที่ไม่ต้องการ

บอก AI ว่าไม่ต้องการอะไรบ้าง

ข้อห้าม:
- ไม่ใช้ศัพท์เทคนิค
- ไม่เขียนยาวเกินไป
- ไม่รวมข้อมูลราคา

4. ใช้ Delimiter แยกส่วน

ใช้เครื่องหมายเพื่อแยกส่วนต่างๆ ของ Prompt ให้ชัดเจน

###คำสั่ง###
สรุปบทความต่อไปนี้

###บทความ###
[เนื้อหาบทความ]

###รูปแบบผลลัพธ์###
- หัวข้อหลัก
- 3 ประเด็นสำคัญ

5. ทดสอบและปรับปรุง

ถ้าคำตอบไม่ตรงใจ ให้วิเคราะห์ว่าปัญหาอยู่ตรงไหนและปรับ Prompt

6. บันทึก Prompt ที่ได้ผล

สร้าง Template Library สำหรับงานที่ทำบ่อย

7. เรียนรู้จากผู้อื่น

ศึกษา Prompt ที่คนอื่นใช้และปรับให้เข้ากับงานของคุณ

แหล่งเรียนรู้เพิ่มเติม

พร้อมที่จะพัฒนาทักษะ Prompt Engineering ให้เก่งขึ้นแล้วหรือยัง?

ลองอ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม:

• Prompt Engineering: ศิลปะการสอน AI ให้ทำงานตามที่ต้องการ - เจาะลึกเทคนิคขั้นสูง
• วิธีสอน AI ให้เข้าใจธุรกิจของคุณ - คู่มือสำหรับผู้เริ่มต้น
• Zero-Shot vs Few-Shot Prompting - เปรียบเทียบเทคนิคพื้นฐาน

สรุป

Prompt Engineering ไม่ใช่เรื่องยาก แต่ต้องใช้การฝึกฝน หลักการสำคัญคือ:

1. ชัดเจน: บอกสิ่งที่ต้องการอย่างตรงไปตรงมา
2. ครบถ้วน: ให้ข้อมูลที่ AI ต้องใช้
3. มีโครงสร้าง: จัดระเบียบ Prompt ให้อ่านง่าย
4. ทดสอบ: ลองผิดลองถูก ปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง

เริ่มฝึกเขียน Prompt วันนี้ แล้วคุณจะพบว่าการใช้งาน AI จะมีประสิทธิภาพมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด!

---

พร้อมเรียนรู้เพิ่มเติมหรือยัง?

สำรวจคอร์สเรียนและ Template สำเร็จรูปได้ที่ AI Unlocked เพื่อยกระดับทักษะ AI ของคุณ!